PEDAGOGY AND CHILD DEVELOPMENT 🏆🏆🏆🏆🏆

(TET) अध्यापन शास्त्र - Pedagogy / Child Development and Pedagogy

१. बाल विकासातील 'सेंट्रेशन' (Centration) म्हणजे काय?  

A) एकाच वेळी अनेक गुणधर्म विचारणे  

B) एकाच गुणधर्मावर लक्ष केंद्रित करणे  

C) विकासाची गती वाढवणे  

D) विकास थांबवणे  

**उत्तर: B**

२.पियाजे (Piaget) च्या संज्ञानात्मक विकासाच्या कोणत्या टप्प्यात मूल 'ऑब्जेक्ट परमानन्स' शिकते?  

A) सेन्सरी मोटर  

B) प्री-ऑपरेशनल  

C) काँक्रीट ऑपरेशनल  

D) फॉर्मल ऑपरेशनल  

**उत्तर: A**

३. व्हायगोत्स्की (Vygotsky) ची 'झोन ऑफ प्रॉक्सिमल डेव्हलपमेंट' (ZPD) म्हणजे?  

A) मूल स्वतंत्रपणे करू शकते ते कार्य  

B) मदतीने मूल करू शकते ते कार्य  

C) मूल कधीही करू शकत नाही ते  

D) शारीरिक विकासाचा भाग  

**उत्तर: B**

४. कोणते शिकणे 'क्लासिकल कंडिशनिंग' वर आधारित आहे?  

A) पाव्हलॉवचा कुत्रा प्रयोग  

B) स्किनरचा बॉक्स  

C) कोहलरचा इनसाइट  

D) थॉर्नडाईकचा ट्रायल अँड एरर  

**उत्तर: A**

५. अध्यापकाची मुख्य भूमिका काय असावी?  

A) ज्ञानाचा स्रोत  

B) सुलभकर्ता (Facilitator)  

C) कठोर शिस्तीचा रक्षक  

D) परीक्षक  

**उत्तर: B**

६. समावेशक शिक्षण (Inclusive Education) चा मुख्य उद्देश काय?  

A) सर्व विद्यार्थ्यांना एकत्र शिकवणे  

B) फक्त हुशार विद्यार्थ्यांना शिकवणे  

C) दिव्यांग विद्यार्थ्यांना वेगळे ठेवणे  

D) केवळ मुलींना शिक्षण  

**उत्तर: A**

७.ब्लूमच्या टॅक्सॉनॉमीमध्ये सर्वोच्च स्तर कोणता?  

A) ज्ञान  

B) समज  

C) मूल्यमापन (Evaluation)  

D) सृजन (Creating)  

**उत्तर: D**

८. कक्षा व्यवस्थापन (Classroom Management) मध्ये सर्वात महत्त्वाचे काय?  

A) शिस्त लादणे  

B) सकारात्मक वातावरण तयार करणे  

C) फक्त अभ्यासक्रम पूर्ण करणे  

D) दंड देणे  

**उत्तर: B**

९. 'मूल्यमापन शिकवण्याचा भाग आहे' हे कोणत्या तत्त्वावर आधारित?  

A) CCE (Continuous and Comprehensive Evaluation)  

B) फक्त वार्षिक परीक्षा  

C) बाह्य मूल्यमापन  

D) केवळ लेखी परीक्षा  

**उत्तर: A**

१०. एरिक्सन (Erikson) च्या विकास सिद्धांतानुसार किशोरवयात कोणता संघर्ष?  

A) ट्रस्ट vs मिस्ट्रस्ट  

B) आयडेंटिटी vs रोल कन्फ्यूजन  

C) इनिशिएटिव vs गिल्ट  

D) इंडस्ट्री vs इन्फिरिऑरिटी  

**उत्तर: B**

११.प्रगतीशील शिक्षण (Progressive Education) चा प्रणेता कोण?  

A) गांधी  

B) ड्यूई (John Dewey)  

C) रूसो  

D) प्लेटो  

**उत्तर: B**

१२. बुद्धिमत्ता (Intelligence) ची एकाधिक सिद्धांत कोणाचा?  

A) गार्डनर (Howard Gardner)  

B) स्पीयरमन  

C) थॉर्नडाईक  

D) बिने  

**उत्तर: A**

१३. शिकण्यातील 'ट्रान्सफर ऑफ लर्निंग' म्हणजे?  

A) एका विषयातील ज्ञान दुसऱ्या विषयात वापरणे  

B) फक्त एक विषय शिकणे  

C) परीक्षेत यश मिळवणे  

D) पाठ्यपुस्तक वाचणे  

**उत्तर: A**

१४.बालकेंद्रित शिक्षण (Child Centered Education) मध्ये शिक्षकाची भूमिका?  

A) सक्रिय व्याख्याता  

B) मार्गदर्शक आणि सहाय्यक  

C) परीक्षक  

D) प्रशासक  

**उत्तर: B**

१५. NCF 2005 नुसार शिक्षणाचा मुख्य उद्देश?  

A) रट्टा मारणे  

B) सर्वांगीण विकास  

C) फक्त ज्ञान वाढवणे  

D) नोकरीसाठी तयार करणे  

**उत्तर: B**

१६. 'मोटिवेशन' चे दोन प्रकार कोणते?  

A) अंतर्गत आणि बाह्य  

B) सक्रिय आणि निष्क्रिय  

C) सकारात्मक आणि नकारात्मक  

D) शारीरिक आणि मानसिक  

**उत्तर: A**

१७. दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी सर्वोत्तम पद्धत?  

A) वेगळे वर्ग  

B) समावेशक वर्गात समायोजन  

C) घरी शिक्षण  

D) दुर्लक्ष करणे  

**उत्तर: B**

१८.फॉर्मेटिव्ह मूल्यमापन कशासाठी?  

A) शिकण्यातील प्रगती तपासणे  

B) अंतिम ग्रेड देणे  

C) पास/फेल ठरवणे  

D) दाखला देणे  

**उत्तर: A**

१९.कोणते शिकणे 'इनसाइट' वर आधारित?  

A) गेस्टॉल्ट  

B) बिहेवियरिझम  

C) क्लासिकल  

D) ऑपरंट  

**उत्तर: A**

२०.कक्षाातील विविधता (Diversity) हाताळण्यासाठी?  

A) सर्वांना एकसारखे शिकवणे  

B) वैयक्तिक फरक लक्षात घेऊन शिकवणे  

C) हुशारांना जास्त लक्ष  

D) मागासांना दुर्लक्ष  

**उत्तर: B**

२१.कोहलberg's moral development चा सर्वोच्च स्तर?  

A) प्री-कन्व्हेंशनल  

B) कन्व्हेंशनल  

C) पोस्ट-कन्व्हेंशनल  

D) सेन्सरी  

**उत्तर: C**

२२. 'लर्निंग बाय डुईंग' कोणाचे तत्त्व?  

A) ड्यूई  

B) पियाजे  

C) व्हायगोत्स्की  

D) ब्रूनर  

**उत्तर: A**

२३.RTE Act 2009 नुसार शिक्षण हक्क?  

A) ६ ते १४ वर्षे  

B) ५ ते १८ वर्षे  

C) ३ ते १२ वर्षे  

D) ७ ते १५ वर्षे  

**उत्तर: A**

२४. मूल्यमापनात 'रुब्रिक' कशासाठी वापरतात?  

A) वस्तुनिष्ठ मूल्यमापन  

B) गुणवत्ता आधारित मूल्यमापन  

C) फक्त पास/फेल  

D) रट्टा परीक्षा  

**उत्तर: B**

२५. बालकाच्या विकासात आनुवंशिकता (Heredity) आणि पर्यावरण (Environment) चे योगदान?  

A) फक्त आनुवंशिकता  

B) फक्त पर्यावरण  

C) दोन्हीचे मिश्रण  

D) काहीच नाही  

**उत्तर: C**

२६. 'स्कॅफोल्डिंग' (Scaffolding) कोणाचे संकल्पना?  

A) व्हायगोत्स्की  

B) पियाजे  

C) स्किनर  

D) ब्रूनर  

**उत्तर: A**

२७. प्रभावी अध्यापनासाठी आवश्यक?  

A) केवळ विषय ज्ञान  

B) विषय ज्ञान + बालमानसशास्त्र ज्ञान  

C) फक्त शिस्त  

D) मोठा वेतन  

**उत्तर: B**

२८.'क्रिटिकल थिंकिंग' विकसित करण्यासाठी?  

A) प्रश्न विचारणे आणि चर्चा  

B) रट्टा मारणे  

C) फक्त लेक्चर  

D) गृहपाठ जास्त देणे  

**उत्तर: A**

२९.लिंग भेदभाव मुक्त शिक्षण म्हणजे?  

A) मुलांना वेगळे शिकवणे  

B) मुली-मुलांना समान संधी  

C) फक्त मुलींना शिक्षण  

D) लिंग नाकारणे  

**उत्तर: B**

३०.'मल्टिपल इंटेलिजन्स' सिद्धांतानुसार बुद्धिमत्ता किती प्रकारची?  

A) ७-९  

B) २  

C) १  

D) १२  

**उत्तर: A**

३१. कक्षाातील गटकार्य (Group Work) चा फायदा?  

A) सहकार्य आणि सामाजिक कौशल्य  

B) स्पर्धा वाढवणे  

C) एकटे काम करणे  

D) वेळ वाया घालवणे  

**उत्तर: A**

३२. संज्ञानात्मक विकासात 'असिमिलेशन' म्हणजे?  

A) नवीन माहिती जुनी योजना बदलणे  

B) नवीन माहिती जुनी योजनेत बसवणे  

C) विकास थांबवणे  

D) शारीरिक बदल  

**उत्तर: B**

३३. शिक्षणात 'रिफ्लेक्टिव्ह प्रॅक्टिस' म्हणजे?  

A) स्वतःच्या अध्यापनाचे चिंतन  

B) पुस्तके वाचणे  

C) परीक्षा घेणे  

D) अभ्यासक्रम पूर्ण करणे  

**उत्तर: A**

३४. 'कन्स्ट्रक्टिव्हिजम' सिद्धांतानुसार ज्ञान?  

A) विद्यार्थी स्वतः तयार करतो  

B) शिक्षक देतो  

C) पुस्तकात असते  

D) परीक्षेत येते  

**उत्तर: A**

३५. प्रभावी प्रश्न विचारणे म्हणजे?  

A) हो/नाही प्रकारचे  

B) विचार करायला लावणारे (Higher order)  

C) फक्त तथ्य विचारणे  

D) रट्टा प्रकारचे  

**उत्तर: B**

३६. बालकांच्या तयार होण्यात (Readiness) महत्त्व?  

A) शारीरिक आणि मानसिक तयारी  

B) फक्त वय  

C) फक्त अभ्यास  

D) पालकांचा दबाव  

**उत्तर: A**

३७. 'पोर्टफोलिओ' मूल्यमापन कशासाठी?  

A) विद्यार्थ्यांच्या कामांचा संग्रह  

B) फक्त लेखी परीक्षा  

C) तोंडी परीक्षा  

D) उपस्थिती  

**उत्तर: A**

३८. Montessori पद्धतीचा मुख्य फोकस?  

A) स्वयं-शिक्षण आणि साहित्य  

B) लेक्चर  

C) दंड  

D) स्पर्धा  

**उत्तर: A**

३९. विकास 'स्पायラル' स्वरूपात असतो हे कोणाचे?  

A) ब्रूनर  

B) पियाजे  

C) व्हायगोत्स्की  

D) स्किनर  

**उत्तर: A**

४०. कक्षाातील शांतता राखण्यासाठी?  

A) नियम तयार करणे आणि सकारात्मक प्रोत्साहन  

B) शिक्षा देणे  

C) ओरडणे  

D) दुर्लक्ष करणे  

**उत्तर: A**

४१. 'इमोशनल इंटेलिजन्स' कोणाचे संकल्पना?  

A) गोलमन  

B) गार्डनर  

C) पियाजे  

D) स्पीयरमन  

**उत्तर: A**

४२. समावेशक कक्षा तयार करण्यासाठी?  

A) सर्व विद्यार्थ्यांच्या गरजा लक्षात घेणे  

B) फक्त सरासरी विद्यार्थ्यांसाठी  

C) हुशारांसाठी  

D) मागासांसाठी वेगळे  

**उत्तर: A**

४३. 'प्रॉब्लेम सॉल्विंग' कौशल्य विकसित करण्यासाठी?  

A) वास्तव समस्या देणे  

B) रट्टा मारणे  

C) फक्त सिद्धांत शिकवणे  

D) गृहपाठ  

**उत्तर: A**

४४. RTE नुसार कोणते शिक्षण मोफत आणि सक्तीचे?  

A) प्राथमिक शिक्षण  

B) महाविद्यालयीन  

C) व्यावसायिक  

D) उच्च शिक्षण  

**उत्तर: A**

४५. विकास 'क्रमिक' (Sequential) असतो हे तत्त्व?  

A) विकासाचे तत्त्व  

B) शिकण्याचे तत्त्व  

C) मूल्यमापनाचे  

D) कक्षेचे  

**उत्तर: A**

४६. 'पीअर ट्यूटरिंग' म्हणजे?  

A) विद्यार्थी एकमेकांना शिकवणे  

B) शिक्षक शिकवणे  

C) पालक शिकवणे  

D) ऑनलाइन  

**उत्तर: A**

४७. प्रभावी अध्यापनासाठी ICT चा वापर?  

A) शिकणे अधिक आकर्षक आणि प्रभावी करणे  

B) फक्त मनोरंजन  

C) वेळ वाया  

D) दुर्लक्ष  

**उत्तर: A**

४८. 'मेटा-कॉग्निशन' म्हणजे?  

A) स्वतःच्या शिकण्याचे नियंत्रण  

B) बाह्य ज्ञान  

C) शारीरिक हालचाल  

D) भावना  

**उत्तर: A**

४९. बालक विकासात 'क्रिटिकल पीरियड' चे महत्त्व?  

A) विशिष्ट कौशल्ये सहज शिकता येतात  

B) कधीही शिकता येत नाही  

C) फक्त शारीरिक  

D) फक्त मानसिक  

**उत्तर: A**

५०. चांगल्या शिक्षकाची मुख्य वैशिष्ट्ये?  

A) सहानुभूती, ज्ञान आणि सतत शिकणे  

B) कठोरपणा  

C) फक्त विषय ज्ञान  

D) लोकप्रियता  

**उत्तर: A**

सातत्य ठेवा..... आळस करू नका..... कष्टाशिवाय काहीच मिळत नाही 👍🏆🏆🏆🏆