विकास सिद्धांतकार (Piaget, Erikson, Kohlberg, Gilligan & Nel Noddings)

**विकास सिद्धांतकार – मिश्रित ३० MCQ**  
(Piaget, Erikson, Kohlberg, Gilligan & Nel Noddings)  
TET/CTET/MAHA TET साठी – Application & Analytical Level

**१. पियाजे आणि कोहलबर्ग यांच्यातील साम्य काय आहे?**  
A) दोघेही विकासाच्या टप्प्यांमध्ये (Stages) विश्वास ठेवतात  
B) दोघेही Care Ethics सांगतात  
C) दोघेही शारीरिक विकास सांगतात  
D) दोघेही Psychosocial Theory सांगतात  

**उत्तर: A**

**२. “Object Permanence” कोणत्या सिद्धांतकाराची संकल्पना आहे?**  
A) जीन पियाजे  
B) एरिक एरिकसन  
C) कोहलबर्ग  
D) गिलिगन  

**उत्तर: A**

**३. “Ethics of Care” ही संकल्पना कोणत्या विचारवंताशी संबंधित आहे?**  
A) कारोल गिलिगन  
B) लॉरेन्स कोहलबर्ग  
C) जीन पियाजे  
D) एरिक एरिकसन  

**उत्तर: A**

**४. “Industry vs Inferiority” ही अवस्था कोणत्या सिद्धांतकाराची आहे?**  
A) एरिक एरिकसन  
B) पियाजे  
C) कोहलबर्ग  
D) नॉडिंग्स  

**उत्तर: A**

**५. नेल नॉडिंग्स नुसार शिक्षणाचे मुख्य केंद्र काय असावे?**  
A) Caring Relation  
B) Justice Ethics  
C) Concrete Operational Stage  
D) Post-conventional Level  

**उत्तर: A**

**६. “Conservation” ची संकल्पना कोणत्या अवस्थेशी संबंधित आहे?**  
A) पियाजे – Concrete Operational  
B) एरिकसन – Identity Crisis  
C) कोहलबर्ग – Pre-conventional  
D) गिलिगन – Conventional Care  

**उत्तर: A**

**७. कोहलबर्गच्या सिद्धांताची मुख्य टीका कोणी केली?**  
A) कारोल गिलिगन  
B) नेल नॉडिंग्स  
C) पियाजे  
D) एरिकसन  

**उत्तर: A**

**८. “Trust vs Mistrust” ही अवस्था कोणत्या वयात येते?**  
A) ०-१ वर्ष (एरिकसन)  
B) २-७ वर्ष (पियाजे)  
C) ७-१२ वर्ष (कोहलबर्ग)  
D) १२-१८ वर्ष (गिलिगन)  

**उत्तर: A**

**९. नॉडिंग्स च्या सिद्धांतातील “Engrossment” म्हणजे काय?**  
A) विद्यार्थ्याच्या गरजांमध्ये पूर्णपणे बुडणे  
B) अमूर्त विचार  
C) नियम पाळणे  
D) शिक्षा टाळणे  

**उत्तर: A**

**१०. “Good Boy-Nice Girl Orientation” कोणत्या स्तरातील आहे?**  
A) कोहलबर्ग – Conventional Level  
B) पियाजे – Sensorimotor  
C) एरिकसन – Autonomy  
D) गिलिगन – Post-conventional  

**उत्तर: A**

**११. गिलिगन आणि नॉडिंग्स यांच्यातील मुख्य साम्य काय आहे?**  
A) दोघेही Care Ethics वर भर देतात  
B) दोघेही Justice Ethics वर भर देतात  
C) दोघेही Cognitive Stages सांगतात  
D) दोघेही Psychosocial Stages सांगतात  

**उत्तर: A**

**१२. “Identity vs Role Confusion” कोणत्या अवस्थेशी संबंधित आहे?**  
A) एरिकसन – किशोरावस्था  
B) पियाजे – Formal Operational  
C) कोहलबर्ग – Post-conventional  
D) नॉडिंग्स – Modeling  

**उत्तर: A**

**१३. TET मध्ये “Caring Community” ही संकल्पना कोणत्या विचारवंताशी जोडली जाते?**  
A) नेल नॉडिंग्स  
B) पियाजे  
C) कोहलबर्ग  
D) एरिकसन  

**उत्तर: A**

**१४. Egocentrism कोणत्या अवस्थेचे वैशिष्ट्य आहे?**  
A) पियाजे – Pre-operational  
B) एरिकसन – Initiative  
C) कोहलबर्ग – Stage 6  
D) गिलिगन – Pre-conventional  

**उत्तर: A**

**१५. कोहलबर्गच्या सिद्धांतात Stage 6 ला काय म्हणतात?**  
A) Universal Ethical Principles  
B) Good Boy Orientation  
C) Punishment Orientation  
D) Social Contract  

**उत्तर: A**

**१६. नॉडिंग्स नुसार शिक्षकाची मुख्य भूमिका काय आहे?**  
A) Care Provider  
B) Strict Disciplinarian  
C) Knowledge Transmitter  
D) Examiner  

**उत्तर: A**

**१७. “Formal Operational Stage” कोणत्या सिद्धांतकाराची आहे?**  
A) पियाजे  
B) एरिकसन  
C) गिलिगन  
D) नॉडिंग्स  

**उत्तर: A**

**१८. गिलिगन नुसार मुलींचा नैतिक विकास मुख्यतः कोणत्या आधारावर असतो?**  
A) Relationships and Care  
B) Rules and Justice  
C) Punishment and Reward  
D) Abstract Logic  

**उत्तर: A**

**१९. “Autonomy vs Shame and Doubt” कोणत्या सिद्धांतकाराची अवस्था आहे?**  
A) एरिक एरिकसन  
B) पियाजे  
C) कोहलबर्ग  
D) नॉडिंग्स  

**उत्तर: A**

**२०. “Confirmation” ही संकल्पना कोणत्या विचारवंताची आहे?**  
A) नेल नॉडिंग्स  
B) कोहलबर्ग  
C) पियाजे  
D) गिलिगन  

**उत्तर: A**

**२१. कोहलबर्ग आणि गिलिगन यांच्यातील मुख्य फरक काय आहे?**  
A) Justice Ethics विरुद्ध Care Ethics  
B) Cognitive विरुद्ध Psychosocial  
C) Care विरुद्ध Justice  
D) Stages विरुद्ध No Stages  

**उत्तर: A**

**२२. “Zone of Proximal Development” कोणाची संकल्पना आहे?**  
A) वायगोत्स्की (मिश्रित सेटमध्ये सामान्य ज्ञान)  
B) पियाजे  
C) एरिकसन  
D) नॉडिंग्स  

**उत्तर: A** (टीप: वायगोत्स्की)

**२३. नॉडिंग्स च्या सिद्धांतात “Modeling” चा अर्थ काय?**  
A) शिक्षक स्वतः काळजी घेण्याचे उदाहरण दाखवणे  
B) Model Paper देणे  
C) नियम सांगणे  
D) परीक्षा घेणे  

**उत्तर: A**

**२४. “Post-conventional Level” कोणत्या सिद्धांतकाराशी संबंधित आहे?**  
A) कोहलबर्ग  
B) पियाजे  
C) एरिकसन  
D) नॉडिंग्स  

**उत्तर: A**

**२५. TET साठी सर्वाधिक महत्त्वाचे कोणते सिद्धांतकार मानले जातात?**  
A) पियाजे, एरिकसन, कोहलबर्ग, गिलिगन, नॉडिंग्स  
B) फक्त पियाजे आणि एरिकसन  
C) फक्त कोहलबर्ग  
D) फक्त नॉडिंग्स  

**उत्तर: A**

**२६. “Ethics of Justice” कोणत्या विचारवंताशी जोडला जातो?**  
A) कोहलबर्ग  
B) गिलिगन  
C) नॉडिंग्स  
D) एरिकसन  

**उत्तर: A**

**२७. बालक “मी नियम पाळतो कारण समाज मला चांगले समजेल” हे कोणत्या स्तराचे आहे?**  
A) कोहलबर्ग – Conventional  
B) पियाजे – Sensorimotor  
C) एरिकसन – Trust  
D) नॉडिंग्स – Natural Care  

**उत्तर: A**

**२८. नॉडिंग्स नुसार वर्ग कसा असावा?**  
A) Caring Community  
B) Competitive Community  
C) Strict Discipline Community  
D) Exam-oriented Community  

**उत्तर: A**

**२९. “Hypothetical Deductive Reasoning” कोणत्या अवस्थेचे वैशिष्ट्य आहे?**  
A) पियाजे – Formal Operational  
B) एरिकसन – Identity  
C) कोहलबर्ग – Stage 1  
D) गिलिगन – Conventional  

**उत्तर: A**

**३०. TET परीक्षेत या सर्व सिद्धांतांचा अभ्यास करताना सर्वात महत्त्वाचे काय आहे?**  
A) प्रत्येक सिद्धांताची मुख्य संकल्पना, अवस्था आणि शिक्षणातील उपयोजन  
B) फक्त नावे पाठ करणे  
C) फक्त जन्मतारीख  
D) फक्त पुस्तक नावे  

**उत्तर: A**

---

**टीप:** हा मिश्रित सेट TET च्या Child Development & Pedagogy भागासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. सर्व प्रमुख सिद्धांतकारांचा समावेश आहे.

अजून एक मिश्रित सेट (३० MCQ) हवा असेल किंवा एखाद्या विशिष्ट संयोजनावर (उदा. फक्त गिलिगन + नॉडिंग्स) हवा असेल तर सांगा!  

TET तयारीसाठी शुभेच्छा! 💪 खूप चांगले अभ्यास करत आहात.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

मानसशास्त्रातील अध्यापन सूत्रे यावर विवेचन अतिशय महत्वाचं

Image
मानसशास्त्रातील अध्यापन सूत्रे यावर विवेचन** मानसशास्त्रातील **अध्यापन सूत्रे** (Maxims of Teaching) ही शिक्षण प्रक्रियेला प्रभावी, सुगम आणि विद्यार्थीकेंद्रित बनवणारी मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. ही सूत्रे विद्यार्थ्यांच्या मानसिक विकास, आकलनक्षमता, प्रेरणा, तयारी, व्यक्तिगत फरक आणि शिकण्याच्या नैसर्गिक प्रक्रियांवर आधारित आहेत. रूसो, पेस्टालोत्सी, फ्रेबेल, हर्बर्ट स्पेन्सर आणि हेर्बार्ट यांसारख्या मानसशास्त्रज्ञांच्या विचारांमधून ही सूत्रे विकसित झाली आहेत. ही सूत्रे फक्त “कसे शिकवावे” हे सांगत नाहीत, तर विद्यार्थ्यांच्या मनोवैज्ञानिक गरजा (जसे की तयारी, उत्सुकता, भावनिक स्थिरता, इंद्रिय अनुभव) लक्षात घेऊन शिकवणी प्रभावी कशी होईल याचे वैज्ञानिक आधार देतात. आधुनिक शैक्षणिक मानसशास्त्रात (Educational Psychology) ही सूत्रे बालकेंद्रित अध्यापन, सक्रिय शिकणे आणि दीर्घकाळ टिकणारे ज्ञान यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात. TET, B.Ed., D.Ed. सारख्या परीक्षांमध्येही ही सूत्रे महत्त्वाची असतात कारण ती शिक्षकाला विद्यार्थ्यांच्या वय, आवडी, अनुभव आणि बौद्धिक स्तरानुसार शिकवणी नियोजन करण...
Read more

PEDAGOGY AND CHILD DEVELOPMENT 🏆🏆🏆🏆🏆

Image
( TET) अध्यापन शास्त्र - Pedagogy / Child Development and Pedagogy १.  बाल विकासातील 'सेंट्रेशन' (Centration) म्हणजे काय?   A) एकाच वेळी अनेक गुणधर्म विचारणे   B) एकाच गुणधर्मावर लक्ष केंद्रित करणे   C) विकासाची गती वाढवणे   D) विकास थांबवणे   **उत्तर: B** २. पियाजे (Piaget) च्या संज्ञानात्मक विकासाच्या कोणत्या टप्प्यात मूल 'ऑब्जेक्ट परमानन्स' शिकते?    A) सेन्सरी मोटर   B) प्री-ऑपरेशनल   C) काँक्रीट ऑपरेशनल   D) फॉर्मल ऑपरेशनल   **उत्तर: A** ३.  व्हायगोत्स्की (Vygotsky) ची 'झोन ऑफ प्रॉक्सिमल डेव्हलपमेंट' (ZPD) म्हणजे?    A) मूल स्वतंत्रपणे करू शकते ते कार्य   B) मदतीने मूल करू शकते ते कार्य   C) मूल कधीही करू शकत नाही ते   D) शारीरिक विकासाचा भाग   **उत्तर: B** ४. कोणते शिकणे 'क्लासिकल कंडिशनिंग' वर आधारित आहे?   A) पाव्हलॉवचा कुत्रा प्रयोग   B) स्किनरचा बॉक्स   C) कोहलरचा इनसाइट ...
Read more

*पियाजे (Jean Piaget) च्या संज्ञानात्मक विकास सिद्धांतावर ३० MCQ**

Image
  **पियाजे (Jean Piaget) च्या संज्ञानात्मक विकास सिद्धांतावर ३० MCQ**   (TET/CTET/MAHA TET साठी – Important & Application Level) **१. पियाजे यांच्या मते बालक ज्ञान कसे प्राप्त करतो?**   A) फक्त अनुकरणाने   B) सक्रिय रचनाकरण (Constructivism) द्वारे   C) फक्त शिक्षकांच्या व्याख्यानाने   D) रट्टा मारण्याने   **उत्तर: B** **२. पियाजे च्या संज्ञानात्मक विकासातील पहिली अवस्था कोणती आहे?**   A) Pre-operational stage   B) Sensorimotor stage   C) Concrete operational stage   D) Formal operational stage   **उत्तर: B** **३. Sensorimotor stage कोणत्या वयात असते?**   A) ०-२ वर्षे   B) २-७ वर्षे   C) ७-११ वर्षे   D) ११-१५ वर्षे   **उत्तर: A** **४. Object Permanence ही संकल्पना कोणत्या अवस्थेत विकसित होते?**   A) Pre-operational   B) Sensorimotor   C) Concrete operational   D) Formal ...
Read more